طب فیزیكی و توان بخشی چیست؟

طب فیزیكی و توان بخشیPhysical Medicine and Rehabilitation یكی از رشته های پزشكی تخصصی بالینی می باشد كه به ارزیابی ، تشخیص ، درمان،پیشگیری و ارائه روشهای توان بخشی جهت افراد دارای ناتوانی(impairment) و معلولیت(disability) فیزیكی و شناختی در تمام سنین می­پردازد. رشته طب فیزیكی و توان بخشی بصورت مختصر «فیزیاتری» Physiatry و متخصصین این رشته «فیزیاتریست» Physiatrist نام دارند که از لغت یونانی physikos به معنای «فیزیک» و iatreia به معنای «هنر درمان» گرفته شده‌است. دکتر فرانک کروزن در سال ۱۹۳۶ دوره تخصصی سه ساله این رشته را در مایو کلینیک بنیاد نهاد. در ۱۹۳۸ دکتر کولتر و کروزن آکادمی طب فیزیکی را بنیاد نهادند. دکتر کروزن نام «فیزیاتریست» را بر روی متخصصین این رشته نهاد و اولین کتاب طب فیزیکی را در سال ۱۹۴۱ نوشت. دکتر کروزن بعنوان پدر طب فیزیکی معرفی می‌شود. با گسترش دانش بتدریج فلوشیپهای متعددی دراین رشته تشکیل شد که شامل موارد زیر است.

 


Brain Injury
Cancer Rehabilitation
Cardiac Rehabilitation
Clinical Neuropsychology
Clinical Neurophysiology
EMG
Geriatrics
Industrial Rehabilitation
Informatics
Internal Medicine
Motor Control Physiology
Multiple Sclerosis
Musculoskeletal Medicine
Neurology
Neuromuscular
Neurorehabilitation
Pain Medicine
Pediatrics
Rehabilitation
Research
Spinal Therapeutics
SCI Medicine
Spine
Sports Medicine
Stroke

 

بنیانگذاران این رشته در ایران اساتید:دکتر نواب ،تیمسار دکتر خاکسارفرد دکتر بهروز کاظمی، دکتر محمد رضا علویان قوانینی بوده‌اند. دانشکده توانبخشی توسط دکتر افتخاری در ایران پایه گذاری شد. اولين دوره پذيرش اين تخصص در  سال  1364در دانشکده پزشكي شيراز بوده است .درحال حاضر  دورۀدستیاری  این رشته  3 سال می باشدودانشگاههای علوم پزشکی شیراز، تهران ، تبریز ،شهید بهشتی، اصفهان، ارتش و بقیه الله اقدام به تربیت دستیاراین رشته می نمایند .
محدودۀ فعالیت طب فیزیکی و توانبخشی شامل سه بخش زیر می باشد.

  1.  طب توانبخشی به معنی حفظ حداکثر عملکرد جسمی، روحی و اجتماعی فرد است .متخصصين این  رشته  به بيماران كمك مي كنند تا به زندگي عادي  برگردند و یا  بيماران  تا حد امکان بیشترین  عملکرد  و بهبود کیفیت زندگی را داشته باشند .

  2.  الکترودیاگنوز ( نوار عصب و عضله):  يك روش تشخيصي است كه  در تشخيص و درمان اختلالات اعصاب محيطي وعضلانی اهميت  دارد. در دهه ۱۹۵۰ الکترومیوگرافی نیز در کنار طب فیزیکی و توانبخشی قرار گرفت تا به تشخیص بیماریهای عصبی و عضلانی که عمده کار فیزیاتری را تشکیل می‌دهد کمک نماید.

  3.  تشخیص و درمان غیر جراحی بیماریها و اختلالات سیستم عصبی-عضلانی-اسکلتی (Neuro Musculo Skeletal) در اندام های فوقانی و تحتانی و ستون فقرات

 

متخصصين طب فيزيكي جراح نيستند و تلاش آنها در اين جهت است كه در حد امكان بيمار را بدون جراحي درمان كنند متخصص این رشته قادر به تشخیص، درمان و ارائه روشهای توان بخشی برای بیماریها و ناتوانی­های عصبی، اسكلتی عضلانی، قلبی ریوی و سایر سیستم ها و اداره طولانی مدت بیماران معلول است . متخصص این رشته مدیریت و هدایت تیم های توان بخشی چندرشته ای را برای ایجاد حداكثر بهبود عملكرد فیزیكی، روانی، اجتماعی و شغلی در افرادی كه توانایی آنها در اثر بیماری، تروما، نقص های مادرزادی یا درد محدود شده را بر عهده می گیرد.
این تخصص با استفاده از روشهای طب الكترودیاگنوز، تزریق های تشخیصی و درمانی، روشهای دارویی و فیزیكی (ورزشهای درمانی، استفاده از مدالیته ها، طب مانیپولاسیون به تشخیص، درمان و تجویز روشهای توان بخشی در بیماران دچار وضعیت های دردناك و شرایط محدود كننده عملكرد وناتوان كننده پرداخته و بر جلوگیری از عوارض ناشی از معلولیت ها تأكید دارد.
با افزایش سن جامعه و درمان بیماران مزمن توجه به طب فیزیکی و توانبخشی به طور روزافزونی در حال گسترش است تا در کنار درمان بیماری به کیفیت زندگی نیز توجه کافی شود.


دکتر امیر هوشنگ واحدی - متخصص طب فیزیکی و توانبخشی

منابع:
ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مقاله دکتر غلامرضا رئیسی و همکاران

صفحه نخست |معرفی بخشهای کلینیک |معرفی پرسنل | مقالات و دانستنیها | ارتباط با ما | مشاوره پزشکی |نوبت دهی| لینکهای مفید| گالری تصاویر | ویدئو | اسلایدها | لغت نامه فارسی | لغت نامه انگلیسی | قوانین و اطلاعات پزشکی | تازه های سلامت | لیست پزشکان

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به دکتر امیر هوشنگ واحدی می باشد. - طراحی سایت MedDesign.ir